HERACLEA SALBASE
Tavas ilçesi Vakıf Köyü bitişiğinde kalıntıları bulunmaktadır.
Aphrodisias(Geyre) le çağdaş bir kenttir. Muhtemelen Hellenistik dönemde
kurulmuş olmalıdır. Apollonia ile Aphrodisias antik kentleri arasındaki yol
güzergahı üzerindedir. Adına sikke bastırılmıştır. Muhtemelen M.S. 5.yüzyıldan
sonra diğer tüm antik kentler gibi kentin çevresi sur duvarları ile
çevrilmiştir. Kalıntıları yer yer yüzeyde görmek mümkündür. Sur duvarları ile
Vakıf Köyü arasında doğu/batı istikametinde uzanan oldukça tahrip edilmiş
stadyum kalıntıları bulunmaktadır. Kentin en parlak çağı Roma dönemindedir.
Bizans döneminde sehir nüfusu oldukça azalmıştır. Malazgirt meydan savaşından
sonra Türklerin eline geçmiştir. Türklerin yöreye geldiği zaman küçük bir köy
haline gelmiştir. Halen yıkıntıların yanında Vakıf Köyü bulunmaktadır. Tavas' 9
km. uzaklıktadır. Bugün tamamen izi silinmek üzere bulunan bu eski çağın
antik şehrin depremden bu hale geldiği tahmin ediliyor.
APOLLONİA
Bu
antik eski çağ şehri de Tavas ilçe sınırları içinde olup Medet köyü
yakınlarındadır. Bu gün bu şehirde kaybolmayan su kemerleri,şehir kalesi
ve yerleşim yerine ait izlere raslanmaktadır.
Apollonia batıda Tabae yolu ile Karya'ya Tavas yolu ile Frigya
Aphrodisias yolu ile Likya bölgesine açılır. Apollonia kentinin kuruluşu
bilinmemekle birlikte höyük yerleşimi eski tunç çağına kadar inmektedir.
Adına Hellenistik çağdan aldığı, Roma döneminde en geniş yerleşim sahasına
sahip olduğu yüzeydeki kalıntılardan anlaşılmaktadır. Höyük tepesinin güneyinde
yer alan kayalık alan üzerinde Apollonia antik kentinin Nekropolü
bulunmaktadır. Kayalara oyulmuş sanduka tipi mezarlar ile pişmiş topraktan
yapılmış tuğla mezarlar ve küp mezarlar olmak üzere üç çeşit gömü şekli
vardır.Köy içinde bulunan caminin temelleri Apollon mabedinin temelleri üzerine
yapılmıştır.Kesme blok taşlardan yapılmış olan güney duvarı temelleri
yüzeyde görülebilmektedir.
HERACLEA HİERON
Eski
çağ eserlerinden ve daha çok Roma tarzında olan bu şehir kalıntısı Kızılcabölük
kasabası 2 km kuzey doğusunda yer almakta olup, tapınak yeri ve bazı kısımları
haricindeki yerler tamamen yıkık durumdadır.
Kuzey güney doğrultusunda uzanan höyük tepesi üzerinde yer alan kalıntılar
büyük boyutlu taşlar üzerinde olup, Roma döneminde yaşamış önemli bir
kişiye ait anıtsal bir mezar yapısına ait kabartmalardır.Kabartmaların
konuları Artemis Apollon Heracles Dionysos menadlar Nehir tanrısı Tmolos Pan
vb. dir. Uslup olarak Roma dönemine aittirler. Müze müdürlüğü tarafından
1994-95-96 yıllarında kazı yapılarak düzenleme çalışmaları yapılmıştır.Kabartmalar
tel örgü içine alınmış,ışıklandırması gerçekleştirilmiştir.
SEBASTAPOLİS
Tavas
İlçesinin 19 km güneyinde bulunan Kızılca Kasabası'nın iki km doğusunda
yer almaktadır.Anıtsal yapıların ve antik kent dokusunun bulunduğu yerler
erozyon sebebiyle örtülmüş ve tarım arazileri haline gelmiştir. Yüzeydeki
izler Roma ve Bizans karakteri göstermekte Aphrodisias Heraclea Salbace
Apollonia ile çağdaştır. Muhtemelen kent ortasında olduğu kabul edilen höyük
tepesi kentin Akropoludür. Eski tunç yerleşimi olduğu tahmin edilen höyük
tepesi üzerinde duvar kalıntısı yer almaktadır.Höyük tepesinin yaklaşık
250-300 metre kuzeyinde 60X150 metre ebatında tarım yapılarak tahrip edilmiş
yüzeyde bir kaç basamağı görülen stadion bulunmaktadır. Kentin doğusunda
Akropolden 1,5 km mesafedeki yolun iki tarafından lahit ve podyumlar yer
almaktadır.Lahitler Roma devri karakterinde olup Aphrodisias tipi tabir edilen
lahitlerdendir.
BARZA
Tavas'a
bağlı Yorga köyü sınırları içerisinde bulunan bu şehir kalıntısı da
Roma devrine aittir.Yıkık durumdadır.1945 yıllarında bir Alman bilim adamı
incelemiş ve büyük yerleşim yeri olduğunu saptamıştır.
ALTINOVA (Tilkilli) HÖYÜĞÜ
Tilkilli
höyüğü yeni adı Altınova olan köyün güneyinde köy mezarlığının içindedir.Bu
höyükten çok az eser kalmıştır.
SU
KEMERLERİ
Tavas
ovasının batısında derin bir vadiden akan Yeni dere çayı,ovamızdaki
Solmaz çayı,Kırkpınar çayı ve Medet,Garipköy ve Ulukent'ten gelen su
kaynakları ile beslenir.Yeni dere çayından,eski çağlarda ilçemize komşu
yerde kurulan Afrodisias ( Geyre ) ovasını sulamak için o çağlarda yer altından
su kemerleri ile adı geçen ovaya su akıtılmıştır. Bu su kemeri Tavas'a bağlı
Yahşiler köyünün Kızılköy mahallesi Yeni Değirmen mevkiinden Yeni dere
çayı setlenerek yapılmış ve kemer bugün hala sağlam,bazı yerleri çökük
olmasına rağmen ayakta durmaktadır.Bu kemerin yer altı uzunluğu 14 km ye
yakındır.
KEÇELİLER HÖYÜĞÜ
Tavas
ilçesi Keçeliler köyü sınırları içinde Tavas Kale karayolunun 600
metre kuzeyinde yüksekliği 7-8 metre bulan basık bir tepe görünümündedir.Höyük
Prehistorik dönemlerde kullanılan yerleşim alanlarındandır.
BADEM BELENİ TÜMÜLÜSÜ
Tavas
İlçesi Hırka Köyü'nün Badem Beleni (kayadibi) yöresinde bulunmaktadır. Yığma
tepe şeklinde olan tümülüs Frig geleneğinin devamıdır.
TAVAS SOFULAR KÖYÜ CAMİİ
Cami
tek mekanlı,ahşap bir yapıdır. Altı sütun üzerine oluşturulan bir son
cemaat yeri mevcuttur. 31.10.1946 yılında bitirilerek hizmete açılan caminin
içinde mihrap duvarı hariç, camiyi çevreleyen ahşaptan kadınlar mahfili
bulunmaktadır. Ahşap tavanda, ortada aynalı ve içi içe geçen yıldız
motifli tavan göbeği yer almaktadır. Duvarlarda eski yazı rozetler, mihrapta
ise perde motifi yer almaktadır.
OVACIK KÖYÜ ÇARŞI CAMİİ
Tavas
ilçesi, orta mahalle,basmacılar sokakta bulunan Himmet oğlu Hacı Hasan
Vakfı adına kayıtlı çarşı camii, kareye yakın dikdörtgen planlı,içten
ahşap tavan, dıştan kiremitle kaplı beşik çatı ile örtülüdür. Caminin
kuzeyinde iki katlı ahşap son cemaat yeri ve kuzey batı köşede kare kaideli
köşede silindirik gövdeli taş malzeme örgülü minarenin kapısı üzerinde
H.1227 (M.1860) tarihli üç satırlık kitabesi bulunmaktadır.
Kaynak:Şükrü Takım